Araç ve Macera Yazılar

Geçişlilik Kuralı ve Ekonomi: Mikro, Makro ve Davranışsal Perspektifler Ekonomi, insanların sınırlı kaynaklarla sonsuz ihtiyaçlarını nasıl karşılayacakları üzerine kurulu bir bilim dalıdır. Her gün yaptığımız seçimlerin arkasında, fırsat maliyeti gibi temel ekonomik kavramlar yatar. Kaynaklar kıttır, bu nedenle her seçim, bir diğerine tercihlerle yol açar. Bu tercihler ise toplumsal yapıyı şekillendirir. Peki, bu karmaşık seçimlerin temelinde yatan geçişlilik kuralı (transitivity rule) nedir? Ekonominin farklı alanlarında bu kurallar nasıl işler ve bireylerden küresel ölçekteki dinamiklere kadar ne gibi sonuçlar doğurur? Geçişlilik kuralı, karar verme süreçlerinde bir mantık kuralı olarak tanımlanabilir. Bu kural, bir kişi veya piyasa katılımcısının üç öğe arasında tercihlerde…

Gece Niye Var? Edebiyatın Işığında Geceyi Keşfetmek Gece, bir anlamda hepimizin bildiği ama bir o kadar da bilmediğimiz bir zamandır. Karanlık, uyku, bilinçaltı, hayaller, korkular; hepsi geceyle özdeşleşmiş kavramlar. Peki, gece niye var? Yalnızca doğanın bir döngüsünün parçası mı, yoksa edebiyatın inşa ettiği derin anlamların bir yansıması mı? Geceyi düşündüğümüzde, sadece bir zaman dilimi değil, insan ruhunun en gizli köşelerine açılan bir kapı olduğunu görürüz. Her kültürün, her dönemin geceye dair farklı bir algısı ve anlamı vardır. Bu yazı, geceyi yalnızca bir zaman dilimi olarak değil, bir sembol, bir tema, bir anlatı aracı olarak ele alacak; edebiyatın gücüyle geceyi anlamaya…

Tanıkın Eş Anlamı Nedir? Bir Anı, Bir Tanık Bazen, hayatında bir an gelir ki, en derin duyguların, en sessiz çığlıkların bile bir adı olması gerekir. O anlarda sorular sorarsın, cevaplar bulamazsın. Bir anı vardır ki, senin yaşadıklarını kimse anlatamaz, belki de anlatmak da istemezsin. Fakat, bir başka insan orada, o anı sana tanıklık ediyordur. Tanık olmak… Sadece bakmakla kalmak mı, yoksa gerçekten görmek mi? Tanık olmanın, hayatında nasıl bir yeri olduğunu düşündüğümde, aklıma bir anı geliyor. Bir zamanlar Kayseri’nin dar sokaklarında bir yürüyüş yapıyordum. Hava serindi, fakat gökyüzünde güneş varmış gibi sıcak bir his vardı. Adımlarım, düşündüklerimle uyumsuz şekilde ilerliyordu.…

Gayri Resmi Ne Anlama Gelir? Toplumsal Normlar ve İnsani Etkileşim Üzerine Bir Sosyolojik İnceleme Giriş: Her Şeyin Bir Kuralı Varken, Gayri Resmi Nerede Duruyor? Bazen, toplum içinde öyle bir yer vardır ki, orada “resmiyetin” dışındaki her şey daha cazip, daha özgür ve daha gerçek gibi gelir. İşte gayri resmi olan o “alan”… Ama ne demek gayri resmi? Eğer bu soruyu ciddiyetle soracak olursak, aslında çok daha derin bir kavramla karşılaşıyoruz: toplumun kabul ettiği normlar, kurallar ve yapılar dışında bir yer… Ama biz ne kadar gayri resmi olabiliyoruz? Hangi koşullarda bir şey gayri resmi olabilir? Bu yazıda, “gayri resmi”yi, toplumsal normlar,…

Garantiye Nasıl Bağlanırım? Psikolojik Bir Bakış İnsan davranışları, karmaşık ve bazen şaşırtıcıdır. Bu davranışların ardında ne yatıyor? Neden bazen tek bir telefon görüşmesi ya da e-posta ile garantiye başvurmakta zorlanıyoruz? Gerçekten sadece bir süreç mi yoksa bu konuda bilinçaltımızın derinliklerinde yatan başka faktörler mi var? Herkesin gündelik hayatta karşılaştığı “garantiye nasıl bağlanırım?” sorusu, yalnızca bir iş süreci olarak görülse de, altında derin psikolojik süreçler yatmaktadır. Bu yazıda, bu basit gibi görünen sorunun, aslında duygusal, bilişsel ve sosyal psikolojik boyutlarını inceleyeceğiz. Garanti Süreci ve Bilişsel Psikoloji Bilişsel psikoloji, insanların bilgi işleme süreçlerini anlamaya çalışır. Bir ürünün garanti kapsamına girip girmediğini sorgularken,…

Siyasal İslamcı Kime Denir? Bir akşam, bir çay bahçesinde sohbet ederken, yanımdaki kişi “Siyasal İslamcı kimdir?” diye sordu. Bunu bir soru olarak duyduğumda, aklımda hemen “Bu soruyu ne zaman duydum, nerelerde tartıştım?” diye düşündüm. Bir kavram olarak, çoğu insanın kafasında karışık bir yeri vardır. Kimileri için bu kavram, derin ideolojik bir dünya görüşünü anlatırken, kimileri içinse sadece siyasi gücü elinde tutan, güçlü bir figürdür. Ama gerçekte, siyasal İslamcı kime denir? Hem teorik hem de toplumsal açıdan bu kavramı çözümlemek, günümüzdeki dinamikleri anlamamıza yardımcı olacaktır. Siyasal İslamcı Ne Demek? Siyasal İslamcılık, İslam dininin öğretilerini yalnızca bireysel bir yaşam tarzı olarak değil,…

Gagavuzlar ve Edebiyatın Gücü: Bir Göçmen Kimliği Üzerine Derinlemesine Bir İnceleme Edebiyat, kelimelerin gücünü kullanarak hayatın kesitlerini keskin bir biçimde yansıtır. Her kelime, bir dünyayı, bir yaşamı ya da bir kimliği ifade ederken, her metin okurun zihninde farklı çağrışımlar yaratır. Bu çağrışımlar, bazen geçmişin acılarını, bazen de geleceğin umutlarını taşır. Gagavuzlar, hem tarihsel olarak hem de kültürel olarak Türkiye’nin pek çok bölgesine dağılmış bir halktır. Onların edebiyatı, yalnızca dilin bir aracı olmanın ötesinde, kimliklerini, kültürlerini ve varoluşlarını nesilden nesile aktarabilen bir güç taşır. Bu yazı, Gagavuzların edebiyat perspektifinden varoluşlarını ve Türkiye’deki yerlerini nasıl inşa ettiklerini inceleyecek. Gagavuzlar Kimdir? Kısa Bir…

Fototerapi Yan Etkileri Nelerdir? Pedagojik Bir Bakış Açısıyla İnceleme Hayatımızda, bazen çözüm olarak gördüğümüz yenilikçi yaklaşımlar, başka alanlarda beklenmedik sonuçlar doğurabilir. Fototerapi, yani ışık terapisi, depresyon gibi ruhsal rahatsızlıkların tedavisinde etkili bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Ancak her tedavi şekli gibi fototerapinin de yan etkileri olabilir. Peki, bu yan etkiler sadece fiziksel sağlıkla mı sınırlı kalır, yoksa pedagojik anlamda da bizi nasıl etkileyebilir? Eğitimde de sıklıkla karşılaştığımız kavramlar, örneğin “öğrenme stilleri” ve “eleştirel düşünme”, ışık terapisi gibi bir tedavi yöntemini anlamamıza ve değerlendirirken nasıl bir yol izlememiz gerektiğini sorgulamamıza yardımcı olabilir. Bu yazıda, fototerapi ve yan etkileri üzerine pedagojik bir bakış…

Formasyon Alınca Ne Olur? Edebiyat Perspektifinden Bir İnceleme Edebiyat, yalnızca bir dilin oyunlarından ibaret değildir; her kelime, her cümle, her anlatı, bir dünyayı şekillendirebilme potansiyeline sahiptir. İster bireysel bir yaratıcılık serüveni, ister toplumsal bir bilinçle şekillenen bir akım olsun, edebiyatın gücü hep aynı kalır: Dönüştürme gücü. Kelimeler, bir düşünceyi, bir duyguyu ya da bir kültürel değeri, görünmeyen bir biçimde biçimlendirir. Ve formasyon, bu gücün belirli bir kalıba, bir düzene sokulmasıdır. Edebiyat perspektifinden bakıldığında formasyon, bir metnin oluşturulmasındaki teknikleri, sembolleri, anlatı tarzlarını ve kültürel kodları içerir. Formasyon, sadece bireysel bir gelişim değil, bir kolektif deneyim olarak da şekillenir. Bu yazıda, formasyon…

Filtre Su Arıtma Sağlıklı Mı? Psikolojik Bir Perspektiften İnceleme Hepimizin hayatında bir noktada, daha sağlıklı bir yaşam sürmek için bir şeyler yapmak arzusuyla karşılaştık. Kimi zaman sağlıklı beslenme, bazen ise su içmenin doğru yolunu bulma çabasıyla sorular ortaya çıkar. Birçoğumuz su arıtma sistemlerinin evlerimize girmesiyle birlikte, filtreli suyun sağlıklı olup olmadığına dair çeşitli duygusal ve bilişsel süreçler yaşarız. Bu yazıyı yazarken, filtre su arıtmanın psikolojik boyutlarını merak ediyorum: İnsanlar bu filtreleri kullanırken gerçekten ne düşünüyor, ne hissediyor ve bu kararların ardında hangi bilişsel süreçler yer alıyor? Su, yaşamın kaynağıdır ve biz buna duygusal bir bağ kurarız; sağlıklı su içmek, bizi…