Taş Basması Ne Demek? Bir Genç İzmirli’nin Gözünden
Hadi, hep birlikte “taş basması”nın ne olduğunu öğrenelim. Ama bu yazıyı “taş basması”nı anlatmak için sıradan bir dilde yazmak bana pek uygun gelmedi. Bunu izleyicisine hep esprili bir bakış açısı sunmaya çalışan, ama içsel dünyasında her şeyi fazla düşünen bir İzmirli olarak açıklayayım. Tabi, taş basmasından ne demek istediğimizi anlamadan önce bir de şöyle bir gerçek var: Bir gün biri bana “Ya taş basması ne demek?” diye sorarsa, kesinlikle cevabımı komik vermem gerekecek.
Taş Basması Ne Demek? Herkesin bildiği bir şey var, ama kimse tam olarak ne olduğunu anlatamıyor! Ben de biraz kafa karıştırıcı bir açıklama yapmadan duramam tabii ki. Bir kere, “taş basması” terimi, genellikle halk arasında “çok garip” veya “mantıklı olmayan” bir davranış anlamında kullanılır. Mesela senin “günlük işlerini, olaylarını çok sıradışı bir şekilde yapman” ya da “kendi içinde bir mantık arayarak ama genel olarak tuhaf olan bir davranış sergilemen” gibi.
Şimdi, İzmir’de bir akşam üstü çayı içerken arkadaşlarıma anlattığımda çok komik bir hikaye çıkar bu işin içinden. Bir yanda kafamda milyonlarca düşünce, bir yanda dilimden dökülen tek şey: “Taş basması” kelimesinin nasıl bu kadar garip bir anlam taşıdığını, o sıradışı hikâyeyi anlatma niyetimle. Tabii, taş basmak hakkında söylenecek en anlamlı şey, tam olarak o yüzden “neden?” diye düşünmeyi bırakıp her şeye gülüp geçmektir!
—
Taş Basmasının Kökeni: Nereden Çıktı?
Şimdi, asıl soruyu soralım: Taş basması gerçekten ne demek? Ne zaman bu kadar popülerleşti? Tam olarak halk arasında nasıl kullanılıyor? Gerçekten, taş basmanın ne demek olduğunu, Türkçe’nin rengini inceleyen her dil bilimci çözebilirdi. Ama içsel bir çözüm var: “Beyinlerimizde çok fazla taş var!” Tam da burada, taşın sembolik bir anlamı ortaya çıkıyor. Çünkü taş, genellikle ağır, hareket etmesi zor, insanlar için bir yük demek! Tam burada, taş basması işin içine girmiyor. Taş basmak, bir şeyin altına gitmek yerine, ona baskı yapmak ve yeni bir boyut kazandırmak anlamına gelir. Taşın zorluğu da burada devreye girer.
Benim için İzmir’de bir akşam üstü kahvesi içerken, bir anda “Taş basması ne demek?” sorusu sorulursa, hemen cevabım şu olur: “Yavaş ama her zaman yerinde bir hamle.” Bu taş basması da, herkesin farklı şekilde tanımladığı ama kimsenin tam anlamıyla ne olduğunu bilmediği bir şey.
—
“Taş Basması”nın Günlük Hayattaki Yansıması
İzmir’in o yavaş temposunda, bir kahve içerken sorulan bu soruya bambaşka bir açıdan bakmak gerek. Hadi, bir senaryo üzerinden düşünelim:
Sahne 1:
Ben: “Bana ne ya, taş basması, taş basma işini bir kenara bırakın. Herkes ne diyeceğini bilecek! Sonuçta taşın üzerine çıkmak kadar komik olan bir şey yok, ama bir şey de söylemek gerekiyor. Hadi!”
Arkadaşım: “Ne diyon ya? Hangi taş, nerede basıyosun?”
Ben (gülerek): “İşte, o kadar da zor değil aslında, taşın anlamı başka da, senin ne olduğunu ve niye bunu yaptığını kimse çözemez ki!”
İzmir’in bir sokak kafesinde sohbetin derinliklerine indikçe, taş basmanın, eski bir kıraathanede yapılan derin sohbete benzer bir etki bıraktığını fark ederim. “Taş basması” bir yandan bir nevi kafada şimşekler çaktırırken, bir yandan da başka bir şey anlatıyor: Gündelik hayatın absürd yönleriyle barışmak.
—
Taş Basması ve Kafada Oluşan “Felsefi” Sorular
Kafamda dönüp duran o anlarda, daha bir derin felsefi bakış açısıyla taş basmasındaki anlamı tartışmaya başlarım. Gerçekten de bu olgu bazen öyle “absürd” bir hâl alır ki, her şeyin gerisindeki anlamı görmek istesem de, başka bir akıl bunu sorgular: Taş basması, dünyaya bakarken kafamı karıştıran sorulardan biri değil mi? Ya da belki de her şeyin anlamını sorgulamak bir nevi taş basmasıdır?
—
Taş Basması ve İzmirli Gençlik
Şimdi biraz daha komik olalım, değil mi? İzmir’de arkadaşlarım arasında bir akşam yemeğinde anlatmaya başladığım taş basması hikâyesinin o tuhaf, bazen saçma bazen de komik kısmı: “İzmirli gençlik taş basıyor mu?” Herkes birbirine bakar, ama kimse gülmez. Çünkü onlar da içten içe, hayatın ne kadar taşlarla dolu olduğunu düşünmektedir. Kimi, taşın altında ezilmekte, kimi ise taşları biriktirmekte ve zamanla bu taşları başkalarına fırlatmaktadır!
—
Taş Basması Ne Zaman Gerçekten Taş Olur?
Hayatımızda öyle zamanlar gelir ki, taş basması yalnızca bir kavram halini almaz, gerçek anlamda taşın altına girdiğimiz o anı hatırlatır. Ama unutmayalım ki; taş basma işin komik kısmında kalabilir, ya da bazen her şeyin altına çıkılmadan, taşlar sadece sırasıyla düşünülmelidir.
—
Taş Basmasının Şiirsel Hâli
Sonunda her şeyin anlamını düşünerek, taş basmanın ne kadar önemli bir figür olduğunu fark ettim. Çünkü gerçekten taş basmak, bizlere hayatın her yönüyle eğlenceli bir bakış açısı kazandırıyor. İzmir’in farklı bakış açıları, belki de her taşın bir başka anlam taşımasını sağlıyor!
—
Taş Basmasını Yavaşça Sorgulamak
Sonunda taş basmayı, hayatın her anını anlamak için kullandım ve ne olduğunu daha iyi öğrendim. Ama şunu unutmayın: Taş basmak, sadece bir figür değil, aynı zamanda hayatın bir parçasıdır.
Bismilotoekspertiz sayfamızı ziyaret ettiğiniz için teşekkürler. “Taş basması ne demek” hakkındaki düşüncelerinizi bizimle paylaşın!